Tag Archives: rehabilitacja w wodzie

Posted by Asystent
20 września 2010
Leave a Comment

Wykorzystanie ćwiczeń rehabilitacyjnych w wodzie w schorzeniach neurologicznych

Woda jest jednym z najważniejszych i niezbędnych do życia składników naszego organizmu. Prawidłowy przebieg procesów życiowych jest nierozłącznie związany z określoną, niezbędną jej ilością w organizmie. W roztworach wodnych zachodzą reakcje biochemiczne, będące podstawą procesów życiowych.

Jednak woda to coś więcej niż tylko składnik naszego organizmu, środowisko wodne oraz wpływ tego związku ?od zewnątrz? jest bardzo istotny.

Właściwości fizyczne wody czynią z niej niezrównany środek terapeutyczny. Najważniejsze z nich to: pojemność cieplna, przewodnictwo cieplne, ciśnienie hydrostatyczne, wyporność, opór, rozpuszczalność związków chemicznych i przewodnictwo elektryczne.

Zakończenia nerwowe w znajdujące się w skórze stanowią receptory odbierające bodźce zabiegowe zapoczątkowujące złożone reakcje odruchowe ze strony układu nerwowego stanowiące ważną cześć wpływy wody na organizm. Część składników chemicznych rozpuszczonych w wodzie wnikając między zrogowaciałe warstwy naskórka ulega stopniowemu wchłonięciu do krwi, reszta wywiera działanie miejscowe, w tym również na zakończenia nerwowe, zmieniając ich pobudliwość.

Wpływ wody na układ nerwowy: krótkotrwale kąpiele ciepłe działają na ośrodkowy układ nerwowy pobudzająco, dłuższe natomiast hamująco; powodują zmniejszenie odczuwania bólu, zmniejszają napięcie mięśniowe i działają nasennie; zimne kąpiele działają pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy, powodują poprawę samopoczucia i zwiększają chęć do wysiłków fizycznych; zimne kąpiele w przeciwieństwie do ciepłych zwiększają odczuwanie bólu i wzmagają napięcie powierzchniowych grup mięśniowych.

Wskazaniami do rehabilitacji w wodzie są miedzy innymi takie schorzenia neurologiczne jak: niedowłady, SM, choroba Parkinsona, spastyczność.

Ćwiczenia ruchowe, które z powodu choroby układu nerwowego w normalnych warunkach są niemożliwe z powodu ograniczenia ruchomości w stawach, mogą być wykonywane w wodzie. Odpada przy tym praca, jaką muszą wykonywać mięśnie utrzymujące postawę ciała. Mięśnie szkieletowe w całości ulegają rozluźnieniu, co zmniejsza powstawanie impulsów nerwowych w receptorach narządów ruchu przekazywanych do rdzenia kręgowego.

Ciało lub jego części poruszające się w wodzie musi przezwyciężyć pewien opór wody. Jest on tym większy, im szybciej ciało się porusza i im większa jest jego powierzchnia. Opór ten wykorzystuje się podczas gimnastyki w wodzie do reedukacji nerwowo-mięśniowej.

Przebywanie w środowisku wodnym poprawia funkcję układu nerwowego, Ćwiczy odruchy wegetatywne, poprawia trofikę tkanek, normalizuje napięcie układu nerwowego autonomicznego.

Bardzo istotne jest też działanie siły wyporu ? po zanurzeniu w wodzie po szyję ciało waży tylko 10% pierwotnego ciężaru (np. ciało ważące 75 kg po zanurzeniu po szyję waży 7,5 kg plus ciężar głowy 7,5 = 15 kg). Przy takim odciążeniu ruchy stają się łatwiejsze a w przypadku niepełnego niedowładu dopiero wtedy możliwe.

W związku z częstymi przy schorzeniach neurologicznych powikłaniami ze strony pęcherza moczowego lub z nie trzymaniem kału ze względu na dysfunkcje mięśni zwieraczy odbytnicy ważnym jest, aby pacjent przed wejściem do basenu opróżnił pęcherz i jelita, ew. należy wykonać lewatywę. W przeciwnym wypadku może wystąpić mimowolne oddanie moczu lub kału w związku z działającym na jamę brzuszną ciśnieniem wody. Mogą wystąpić również inne niepożądane reakcje, jak bóle głowy, dolegliwości sercowe, oszołomienie aż do zapaści.

W schorzeniach neurologicznych częste jest, że pacjent ze względu na porażenia lub i niedowłady mięśni spędza cały czas w łóżku, co w połączeniu z częstym brakiem lub osłabieniem czucia może doprowadzać do powstawania odleżyn. Jest to niestety przeciwwskazaniem do wchodzenia pacjenta do basenu.

Temperatura wody jest szczególnie ważna u pacjentów ze spastycznością. Powinni oni ćwiczyć w wodzie o temperaturze 33 ? 35C (306 ? 308K), ponieważ jest to temperatura obojętna dla organizmu ludzkiego. Zapobiega ona napadom spastyczności i pozwala na szybkie rozluźnienie.

Ćwiczenia z pacjentami tzw. neurologicznymi powinny bezwzględnie odbywać się pod bezpośrednią opieką fizjoterapeuty. Należy obserwować objawy tzw. wegetatywne np. blednięcie lub wzmożoną potliwość a w przypadku wystąpienia nieprawidłowości należy bezzwłocznie przerwać rehabilitację.

Przebywanie w środowisku wodnym w dużym stopniu angażuje układ oddechowy i krążenia – zwiększając ich sprawność i wpływając jednocześnie na wzrost wydolności organizmu. Aby na lądzie zmobilizować do pracy wszystkie mięśnie oddechowe człowiek musi wykonać znaczny wysiłek fizyczny. Gdy wykonuje ten wysiłek w wodzie, na klatkę piersiową działa ciśnienie hydrostatyczne wody, aby pokonać jego opór, do pracy zostają włączone pomocnicze mięśnie oddechowe. Ruchomość klatki piersiowej zwiększa się, a gorset mięśni oddechowych wzmacnia. Zmniejsza się tonus spoczynkowy mięśni szkieletowych, co w przypadku wad postawy ma niebagatelne znaczenie dla mięśni nadmiernie napiętych i skróconych. Zostaje pobudzone czucie głębokie, co ma istotny wpływ na odruch autokorekcji (w trakcie pływania organizm jest zmuszony do stałej kontroli napięć odpowiednich grup mięśniowych, co sprzyja powstawaniu pozytywnych nawyków autokorekcyjnych). Woda znakomicie odpręża, redukuje nadmierne napięcie mięśniowe, dostarcza przyjemności, uczucia swobody i lekkości. Ilość oddechów wykonywanych w ciągu minuty spada, jednakże oddechy stają się głębsze, zwiększa się pojemność życiowa płuc.

Specyficznym środowiskiem oddziaływującym zdrowotnie jest woda morska. Kąpiele morskie/ talasoterapia/ to korzystanie z jodu i chlorku sodowego. Powodują one tonizację wielu czynności ustrojowych. Pobudzają układ krwionośny i nerwowy. Hartują organizm i czynią go rześkim. Woda morska przyśpiesza spalanie cukru i tłuszczu, wzmaga pracę nerek. Klimat morski leczy nieżyty górnych dróg oddechowych, sprzyja zabliźnianiu się ognisk gruźlicy płuc, poprawia przemianę materii i czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego, normalizuje ciśnienie krwi, pozytywnie wpływa na sen.

Niewiele mniejsze efekty zdrowotne uzyskujemy w trakcie kąpieli w wodach śródlądowych. Kąpiele te to także usprawnienie czynności układu nerwowego – szczególnie wegetatywnego, poprawienie fizjologicznych czynności skóry, usprawnienie termoregulacji a przede wszystkim wszechstronne hartowanie. Dostęp do wód śródlądowych jest dużo łatwiejszy niż do morza, efekty znaczne, warto, więc korzystać z kąpieli wodnych. Niestety, tak jak powietrze, woda wielu zbiorników wodnych i rzek jest zanieczyszczona wytworami cywilizacji.

Środowisko wodne, oprócz walorów zdrowotnych, wyzwala w człowieku aktywność. Zabawy w wodzie to jedna z największych przyjemności wczesnego dzieciństwa.

W niektórych krajach są nawet szkoły pływania dla niemowląt. Wykonywanie w wodzie ruchów podobnych do pływania jest wrodzone. Później jednak ta umiejętność wygasa i musimy uczyć się pływać od nowa.

Środowisko wodne stwarza dla gimnastyki korekcyjnej nieocenione możliwości. Efektywność oddziaływań może być znacznie zwiększona, a ćwiczenia stać się ciekawszymi, mniej męczącymi i bardziej atrakcyjnymi, zwłaszcza dla młodszych dzieci.

Do pływania korekcyjnego predysponuje się osoby z wadami w obrębie tułowia. Zaliczamy do nich zaburzenia kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej (plecy okrągłe, wklęsłe), w płaszczyźnie czołowej (skoliozy) oraz deformacje w obrębie klatki piersiowej (klatka szewska, kurza).

W środowisku wodnym człowiek może podejmować jeszcze inne formy aktywności. Najprostszą jest pływanie. Tutaj, najogólniej rzecz ujmując, można wyróżnić pływanie sportowe, rekreacyjne z jego najnowszą odmianą – aquaaerobikiem.

Pływanie, a szczególnie pływanie z określoną szybkością poprawia siłę mięśni ćwiczącego.

Dodatkowo jest środkiem likwidującym niedotlenienie ustroju i to w warunkach jak najbardziej sprzyjających, gdyż powietrze nad wodą jest czyste, wolne od kurzu i innych zanieczyszczeń

Przeciwwskazaniami mogą być chorzy na serce, którzy nie powinni pływać bez uprzedniego zasięgnięcia porady u lekarza. Pływanie może zbytnio obciążyć zarówno układ krążenia jak i oddychania. Dlatego też nie radzi się go uprawiać osobom ze zmianami chorobowymi w płucach. Lekarze nie radzą również korzystać z kąpieli w przypadku choroby skóry, oczu, uszu i gardła oraz nerek. Szczególną ostrożność należy zachować podczas nurkowania, które jest związane z zatrzymaniem oddechu przy jednoczesnym wypełnieniu płuc powietrzem. W wyniku tego w klatce piersiowej następuje zwiększenie ciśnienia, które utrudnia czynność układu krążenia, zmniejsza dopływ krwi do serca oraz wydatnie pogarsza krążenie krwi w płucach i mózgu. Może to w poszczególnych przypadkach spowodować u nurkującego stan zamroczenia, a nawet utraty świadomości. Podobne stany mogą występować w czasie długiego statycznego pływania z twarzą zanurzoną w wodzie, np. podczas wykonywania ?strzałki?. Dlatego konieczne jest zachowanie dużej czujności podczas tego typu ćwiczeń oraz konieczne łączenie ich z wypuszczaniem powietrza do wody dla zmniejszenia ciśnienia wewnątrz klatki piersiowej.

Woda jest jednym z podstawowych elementów przyrody, decydującym o istnieniu życia na Ziemi. Jest niezastąpiona w życiu człowieka. Jest przedmiotem konsumpcji, warunkiem higieny i rekreacji.